Körpənizin gözündən daim yaş axırsa və ya gözlərinin küncündə sarımtıl ifrazat toplanırsa, bu vəziyyətin arxasında uşaqlarda göz yaşı kanalı tıxanması ola bilər.
Tibbi dildə nəzər-lakrimal kanal obstruksiyası adlanan bu problem, yeni doğulmuş uşaqlar arasında ən geniş yayılmış göz pozuntularından biridir. Statistikaya görə, hər 100 yeni doğulmuş körpənin təxminən 5-20-si bu vəziyyətlə dünyaya gəlir.
Uşaqlarda göz yaşı kanalı tıxanmasının səbəbləri
Uşaqlarda bu vəziyyətin bir neçə əsas səbəbi var:
1. Doğuşdan gələn (kongenital) tıxanma Ən geniş yayılmış növdür. Burun-göz yaşı kanalının alt açılışındakı nazik zar (Hasner qapağı) doğumdan sonra açılmır. Bu, vəziyyətin ən çox görülən formasıdır.
2. Kanalın dar olması Bəzi uşaqlarda göz yaşı kanalı normal inkişaf etmir və normaldan dar qalır. Bu zaman yaşlar düzgün axmır.
3. Sümük strukturundakı anomaliyalar Nadir hallarda burun sümüklərinin quruluşu göz yaşı kanalının normal inkişafını əngəlləyə bilər.
4. Üz sümüklərinin inkişaf anomaliyaları Daun sindromu kimi müəyyən genetik xəstəlikləri olan uşaqlarda bu vəziyyətə daha tez-tez rast gəlinir.
5. Travma və ya infeksiya Böyük uşaqlarda göz ətrafı travma, ciddi göz infeksiyaları (konjunktivit) və ya burun polipləri kanalın sonradan tıxanmasına yol aça bilər.
Əsas əlamətlər: Nəyə diqqət etməlisiniz?
Uşaqlarda göz yaşı kanalı tıxanmasını digər göz problemlərindən fərqləndirmək valideynlər üçün çətin ola bilər. Aşağıdakı əlamətlər bu vəziyyəti düşündürür:
- Daimi yaş axması – Körpə ağlamasa belə, bir ya hər iki gözdən fasiləsiz yaş axması
- Gözün daim nəm görünməsi – Gözün parlaq, “göz yaşlı” görünməsi
- Gözün daxili küncündə sarımtıl-yaşılımtıl ifrazat – Xüsusilə səhərlər yataqdan qalxdıqda daha belirgin olur
- Gözün kənarlarında qabıq bağlanması – Gözkapağlarının səhər yapışıq görünməsi
- Gözdə qızartı – Bu, adətən infeksiya ilə müşayiət olunduqda yaranır
- Göz yaşı kisəsinin şişməsi – Burunun yuxarı hissəsinin yan tərəfində kiçik bir şişkinlik
Vacib qeyd: Bu əlamətlər hər iki gözü eyni anda tutduqda, ağrı, güclü qızartı və ya işığa həssaslıq varsa, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır, çünki bu, infeksiya əlamətləri ola bilər.
Diaqnoz necə qoyulur?
Pediatr və ya göz həkimi (oftalmoloq) uşağı müayinə edərkən adətən aşağıdakı üsullardan istifadə edir:
Klinik müayinə: Həkim gözün daxili küncünü yoxlayır, göz yaşı kisəsinin üzərinə yüngülcə basır – əgər ifrazat geri çıxırsa, bu tıxanmanın əlamətidir.
Boyama testi (Fluorescein sınağı): Gözə xüsusi rəng damcılandırılır. Normal şəraitdə bu rəng bir neçə dəqiqə ərzində burnun içinə axmalıdır. Əgər axmasa, tıxanma var.
Görüntüləmə üsulları: Ağır ya da qeyri-tipik hallarda rentgen, kompüter tomoqrafiyası (KT) və ya lakrimal sintinoqrafiya istifadə oluna bilər.
Uşaqlarda göz kanalı tıxanması müalicəsi
Antibiotik damcılar
Tıxanma ilə yanaşı bakterial infeksiya da varsa, həkim antibiotik göz damcısı təyin edə bilər. Lakin bu damcılar tıxanmanın özünü aradan qaldırmır – yalnız ikincil infeksiyanı müalicə edir.
Sondaj (Probing) – Kanalın açılması
Əgər körpə 12-18 aya çatmasına baxmayaraq kanalın tıxanması özlüyündən açılmayıbsa, həkim sondaj əməliyyatını tövsiyə edə bilər. Bu prosedur zamanı:
- Uşağa ümumi anesteziya verilir (bəzən lokal anesteziya da istifadə olunur)
- Nazik bir metal çubuq (sond) göz yaşı kanalından keçirilir
- Tıxanan toxuma deşilir
- Əməliyyat qısamüddətlidir (10-15 dəqiqə) və uğur nisbəti yüksəkdir: 90%-ə qədər
Ballonla Geniəltmə (Balloon Dacryoplasty)
Sondaj uğursuz olduqda, uşağın yaşından asılı olaraq kiçik bir ballon vasitəsilə kanal genişləndirilə bilər. Bu üsul, xüsusilə dar kanal vəziyyətlərində effektivdir.
Nə vaxt dərhal həkimə müraciət etməlisiniz?
Aşağıdakı hallarda gözləmədən pediatrınıza və ya göz həkiminə müraciət edin:
- Gözdə kəskin qızartı, şişkinlik və ya isti toxunma varsa
- Uşaq gözünü ovuşdurur, ağlayır, narahat görünürsə
- İfrazat sarı-yaşılımtıl rəngə çevrilib, kəskin iyli olursa
- Burun kənarındakı şişkinlik artırsa
- 12 aydan böyük uşaqda tıxanma hələ də davam edirsə
- Görmə problemi şübhəsi varsa
Bu məqalə məlumatlandırıcı məqsəd daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerinə keçmir. Uşağınızın sağlamlığı ilə bağlı hər hansı narahatlıq üçün mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
