Ptoz əməliyyatı, üst göz qapağının normaldan aşağı düşməsi nəticəsində görmə sahəsi daralan, gözləri yorulan və ya üz ifadəsi dəyişən insanlar üçün ən effektiv və qalıcı müalicə üsuludur.
Güzgüyə baxanda bir gözünüzün digərindən “yarımçıq açıq” göründüyünü, ya da qapağın gözbəbəyinizi örtdüyünü fərq edirsinizsə, bu yazı tam sizin üçündür.
Ptoz əməliyyatı kimə lazımdır?
Aşağıdakı hallarda həkim ptoz əməliyyatını tövsiyə edə bilər:
- Sallanmış qapaq görmə sahəsini daraldırsa
- Gündəlik fəaliyyətə, oxumağa, sürücülüyə mane olursa
- Alın əzələlərinin daimi gərginliyi baş ağrısına səbəb olursa
- Uşaqda ambliopiya riski varsa
- Problem üzün görünüşünə və özünə inama ciddi təsir edirsə
Əməliyyatdan əvvəl səbəbin müəyyən edilməsi vacibdir. Məsələn, miasteniya aktiv olduqda və ya ptozun yeni, sürətlə dəyişən forması varsa, əvvəlcə ətraflı tibbi araşdırma lazımdır.
Ptoz əməliyyatının qiyməti nə qədərdir?
Qiymət əməliyyatın növündən, bir və ya iki gözdə aparılmasından, anesteziya üsulundan və əlavə prosedurların olub-olmamasından asılıdır. Dəqiq məbləğ yalnız müayinədən sonra müəyyən edilir. Ətraflı məlumat üçün əlaqə səhifəsindən müraciət edə bilərsiniz.
Ptoz əməliyyatının növləri
Cərrah əməliyyat üsulunu ptozun dərəcəsinə və levator əzələsinin gücünə görə seçir:
1. Levator əzələsinin qısaldılması (rezeksiyası) və ya aponevrozun möhkəmləndirilməsi. Levator əzələsi kifayət qədər güclü olduqda ən çox tətbiq olunan üsuldur. Qapağın qıvrımı boyunca açılan kəsik vasitəsilə uzanmış vətər qısaldılır və qığırdağa yenidən bərkidilir. Beləliklə, qapaq lazımi səviyyəyə qalxır.
2. Müller əzələsi–konyunktiva rezeksiyası. Yüngül ptozda, qapağın içəri səthindən (dəri kəsilmədən) aparılan üsuldur. Seçilməsi üçün müayinə zamanı aparılan xüsusi testin nəticəsi uyğun olmalıdır.
3. Frontalis (alın əzələsi) asması. Levator əzələsi çox zəif olduqda və ya heç işləmədikdə (məsələn, ağır doğuşdan ptozda) qapaq alın əzələsinə xüsusi material (silikon çubuq, bədənin öz toxuması və ya sintetik sap) ilə bağlanır. Qapağı qaldırmaq üçün alın əzələsi işə düşür.
Hansı üsulun sizə uyğun olduğunu yalnız müayinədən sonra həkim müəyyən edə bilər.
Əməliyyat necə keçir?
- Anesteziya: yetkinlərdə adətən lokal anesteziya (bəzən yüngül sedasiya ilə), uşaqlarda isə ümumi anesteziya tətbiq olunur. Lokal anesteziyada pasiyent oyaq olur, həkim qapağın səviyyəsini yoxlamaq üçün gözünüzü açıb-yummağı və ya yuxarı baxmağı xahiş edə bilər. Bu, nəticənin daha dəqiq olmasına kömək edir.
- Müddət: hər göz üçün orta hesabla 30–60 dəqiqə. İkitərəfli əməliyyat daha uzun çəkir.
- Ağrı: əməliyyat zamanı ağrı hiss olunmur. Yalnız anesteziya iynəsi vurularkən qısa müddətli yanma ola bilər.
- Xəstəxanada qalma: əksər hallarda eyni gün evə buraxılırsınız.
Ptoz əməliyyatından sonra bərpa dövrü
Əksər pasiyentlər bərpa dövrünü rahat keçirir, lakin həkimin göstərişlərinə ciddi əməl etmək nəticənin keyfiyyətinə birbaşa təsir edir.
- İlk günlər: qapaqda şişlik, bəzən göyərmə olur. İlk 48 saat ərzində həkimin göstərişi ilə soyuq kompress (gözə birbaşa təzyiq etmədən) şişkinliyi azaldır.
- Yataq vəziyyəti: ilk günlər başı yüksək tutaraq, bel üstə yatmaq tövsiyə olunur.
- Gözə qulluq: həkimin təyin etdiyi damcı və məlhəmlərdən müntəzəm istifadə edin. Göz damcılarından düzgün istifadə infeksiya riskini azaldır.
- Göz quruluğu: qapağın qalxması gözün səthini daha çox açıq saxlayır, ona görə müvəqqəti quruluq və yanma ola bilər. Süni göz yaşı damcıları kömək edir.
- Tikişlər: adətən təxminən 1 həftə ərzində çıxarılır.
- Gündəlik həyat: əksər hallarda təxminən 1 həftədən sonra işə qayıtmaq olar. Ağır cisim qaldırmaq, intensiv idman, gözü ovuşdurmaq və çox isti su ilə çimmək bir neçə həftə məhdudlaşdırılmalıdır.
- Kontakt linzalar: şişkinlik azalana qədər, təxminən 2 həftə istifadə olunmamalıdır.
- Günəşdən qorunma: tikiş izini günəşdən qorumaq üçün gün eynəyi taxın.
- Son nəticə: şişlik hər iki gözdə eyni sürətlə keçmir, ona görə ilk həftələrdə yüngül asimmetriya normaldır. Yekun nəticə adətən 2–3 aydan sonra aydın görünür.
Ptoz əməliyyatı ilə blefaroplastika arasındakı fərq
İki əməliyyat tez-tez qarışdırılır, lakin məqsədləri fərqlidir:
- Ptoz əməliyyatı qapağı qaldıran əzələyə və ya vətərə müdaxilədir. Qapağın kənarının səviyyəsini düzəldir.
- Blefaroplastika isə qapaqdakı artıq dərini və piy toxumasını götürür.
Bəzən hər iki problem eyni anda olur və bir seansda birləşdirilir. Hansı əməliyyatın lazım olduğu yalnız müayinədən sonra bəlli olur.
Ptoz əməliyyatı üçün həkim seçərkən nəyə diqqət etməli?
Qapaq cərrahiyyəsi həm tibbi, həm də estetik dəqiqlik tələb edir. Həkim seçərkən:
- Göz xəstəlikləri sahəsində təcrübəsi olan oftalmoloq-cərrahı üstün tutun
- Əməliyyatdan əvvəl ətraflı müayinənin aparılmasını və səbəbin araşdırılmasını tələb edin
- Əməliyyat üsulunun niyə seçildiyinin sizə izah olunmasına diqqət yetirin
- Real gözləntilər, risklər və bərpa müddəti barədə açıq məlumat verilməsini gözləyin
Uzman Dr. Fariz Sadıqov göz xəstəlikləri sahəsində 17 ildən çox təcrübəyə malik cərrah-oftalmoloqdur və göz qapağı problemləri ilə müraciət edən pasiyentlərə fərdi yanaşma təklif edir.
Tez-tez verilən suallar
Ptoz əməliyyatı nə qədər çəkir?
Ptoz əməliyyatından sonra nəticə nə vaxt görünür?
Uşaqlarda ptoz əməliyyatı neçə yaşında edilir?
Ptoz əməliyyatının nəticəsi ömürlükdür?
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
