Miopiya əməliyyatı, gündəlik həyatını eynək və ya kontakt linza olmadan təsəvvür edə bilməyən insanlar üçün son illərdə ən çox müraciət edilən həllərdən biridir.
Əgər siz də uzaqdakı obyektləri — yol nişanlarını, lövhələri, avtomobil sürərkən qarşınızdakı işarələri və ya tanışlarınızın üzünü — aydın görməkdə çətinlik çəkirsinizsə və bu problemin daimi həllini axtarırsınızsa, doğru yerdəsiniz.
Miopiya (yaxından görmə) nədir?
Miopiya — gözün refraktiv (işığın sınma) xətalarından biridir. Sağlam gözdə işıq şüaları buynuz qişadan (gözün ön şəffaf qatı) və göz büllurundan keçərək düz torlu qişa (retina) üzərində fokuslanır.
Miopiyada isə göz almasının forması normadan uzun olduğu, yaxud buynuz qişanın əyriliyi həddindən artıq kəskin olduğu üçün işıq şüaları retinanın qarşısında fokuslanır.
Nəticədə uzaqdakı obyektlər bulanıq, yaxındakılar isə nisbətən aydın görünür.
Miopiyanın dərəcəsi diopterlə (D) ölçülür və adətən üç qrupa bölünür:
- Yüngül miopiya: -0.25 ilə -3.00 D arası
- Orta miopiya: -3.00 ilə -6.00 D arası
- Yüksək miopiya: -6.00 D-dən çox
Dərəcə nə qədər yüksəkdirsə, əməliyyat planlaşdırılarkən nəzərə alınmalı amillər də bir o qədər çoxdur.
Diaqnostika: Əməliyyat öncəsi qiymətləndirmə
Miopiya əməliyyatına qərar verilmədən əvvəl oftalmoloq tərəfindən ətraflı müayinə aparılır. Bu mərhələ əməliyyatın uğurunu birbaşa təyin etdiyi üçün çox vacibdir.
Standart qiymətləndirməyə aşağıdakılar daxildir:
- Görmə itiliyinin ölçülməsi — gözün cari refraktiv gücünün müəyyən edilməsi
- Buynuz qişanın topoqrafiyası — buynuz qişanın səthinin xəritəsinin çıxarılması, qeyri-bərabərliklərin (məsələn, keratokonus) aşkarlanması
- Paximetriya — buynuz qişanın qalınlığının ölçülməsi, çünki bir çox lazer üsulu üçün minimum qalınlıq tələb olunur
- Göz bəbəyinin ölçüsünün qiymətləndirilməsi — xüsusən gecə görməsi ilə bağlı yan təsirlərin qiymətləndirilməsi üçün
- Göz qurumasının (quru göz sindromunun) yoxlanılması
- Torlu qişanın müayinəsi — geniş bəbəklə aparılan müayinə zamanı retinanın sağlamlığının yoxlanılması, xüsusən yüksək miopiyası olan xəstələrdə
Bu müayinələrin nəticələrinə əsasən həkim sizin üçün ən uyğun əməliyyat üsulunu təklif edir — hər üsul hər kəsə uyğun deyil.
Miopiya əməliyyatının növləri
Bu gün miopiyanın cərrahi korreksiyası üçün bir neçə sınanmış üsul mövcuddur. Seçim buynuz qişanın qalınlığından, miopiyanın dərəcəsindən, gözün ümumi vəziyyətindən və xəstənin həyat tərzindən asılı olaraq dəyişir.
LASİK (Laser-Assisted in Situ Keratomileusis)
LASİK ən geniş yayılmış lazer əməliyyatı üsullarından biridir. Prosedur zamanı buynuz qişanın üst qatında nazik bir “qapaq” (flap) yaradılır, bu qapaq geri açılır və excimer lazer köməyilə altdakı toxuma dəqiq şəkildə yenidən formalaşdırılır ki, işıq şüaları düzgün fokuslana bilsin.
Sonda qapaq öz yerinə qaytarılır və təbii şəkildə sağalır. LASİK-in üstünlüyü sürətli bərpa müddəti və minimal ağrıdır.
PRK / ASA (Fotorefraktiv Keratektomiya)
PRK (bəzən ASA — Advanced Surface Ablation adlanır) LASİK-ə bənzəyir, lakin fərq ondan ibarətdir ki, burada qapaq yaradılmır. Bunun əvəzinə buynuz qişanın ən üst epitel qatı tamamilə çıxarılır və lazer birbaşa səthə tətbiq olunur. Epitel təbii şəkildə bir neçə gün ərzində yenidən böyüyür.
PRK, xüsusilə buynuz qişası nisbətən nazik olan və ya fiziki təmasla bağlı peşələrdə (məsələn, döyüşçü idmançılar) çalışan xəstələr üçün daha uyğun ola bilər, çünki qapaqla bağlı risklər aradan qalxır. Bərpa müddəti LASİK-ə nisbətən bir qədər uzundur.
SMILE (Small Incision Lenticule Extraction)
SMILE nisbətən daha yeni və minimal invaziv (az travmatik) üsuldur. Bu üsulda lazer buynuz qişanın daxilində kiçik, linza formalı bir toxuma parçası (lentikül) formalaşdırır, sonra bu parça çox kiçik bir kəsikdən çıxarılır. Böyük qapaq yaradılmadığı üçün buynuz qişanın struktur bütövlüyü daha yaxşı qorunur və quru göz simptomları bəzi xəstələrdə daha az müşahidə olunur.
ICL (Fakik Linza İmplantasiyası)
Buynuz qişası çox nazik olan və ya miopiya dərəcəsi lazer üsulları üçün həddən artıq yüksək olan xəstələr üçün ICL (Implantable Collamer Lens) alternativ təklif edir. Bu üsulda buynuz qişaya toxunulmur — əvəzində gözün təbii büllurunun qarşısına, iris ilə bülluğun arasına xüsusi bir linza yerləşdirilir. Təbii bülluğ çıxarılmır, ona görə də bu proses “geri qaytarıla bilən” hesab olunur.
Refraktiv Linza Dəyişdirilməsi (RLE)
Çox yüksək dərəcəli miopiyası olan və ya artıq presbiopiya (yaşla əlaqəli yaxın görmə çətinliyi) əlamətləri başlayan bəzi xəstələr üçün refraktiv linza dəyişdirilməsi (RLE) nəzərdən keçirilə bilər. Bu prosedur kataraktın müalicəsində istifadə olunan üsula bənzəyir: təbii bülluğ çıxarılır və onun yerinə süni intraokulyar linza (IOL) yerləşdirilir.
Kimlər üçün uyğundur?
Miopiya əməliyyatı hər kəs üçün avtomatik olaraq tövsiyə olunmur. Ümumi kriteriyalara aşağıdakılar daxildir:
- Yaş adətən 18-dən yuxarı olmalı, refraktiv göstəricilər isə ən azı 1 il stabil qalmalıdır
- Buynuz qişanın qalınlığı seçilən üsul üçün kifayət qədər olmalıdır
- Aktiv göz xəstəliyi (məsələn, ağır quru göz sindromu) olmamalıdır
- Realist gözləntilər — əməliyyat əksər hallarda eynəyə ehtiyacı əhəmiyyətli dərəcədə azaldır, lakin hər kəsə 100% “mükəmməl” görmə zəmanəti vermir
Əks Göstərişlər
Aşağıdakı hallarda əməliyyat tövsiyə olunmaya bilər:
- Keratokonus (buynuz qişanın proqressiv incəlməsi və qabarması ilə xarakterizə olunan xəstəlik)
- Nəzarətdə olmayan diabet və ya bəzi autoimmün xəstəliklər
- Hamiləlik və ya laktasiya dövrü (hormonal dəyişikliklər müvəqqəti refraktiv dəyişikliklərə səbəb ola bilər)
- Son bir il ərzində refraktiv göstəricilərin sabit olmaması
- Ağır quru göz sindromu və ya müəyyən torlu qişa xəstəlikləri
Yalnız fərdi müayinədən sonra göz həkimi (oftalmoloq) sizin üçün uyğun olub-olmadığını dəqiq deyə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Miopiya əməliyyatı neçə yaşından edilə bilər?
Miopiya əməliyyatı ağrılı prosesdirmi?
Miopiya əməliyyatı hansı hallarda əks göstərişdir?
Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin, diaqnozun və ya müalicənin əvəzi deyil. Miopiya əməliyyatı ilə bağlı hər hansı qərar yalnız ixtisaslı oftalmoloqun apardığı fərdi müayinədən sonra verilməlidir. Simptomlarınızla bağlı narahatlığınız varsa, mütləq həkiminizlə əlaqə saxlayın.
