Göz zəifliyi əlamətləri bir çox hallarda özünü dərhal büruzə vermir, lakin zaman keçdikcə həyat keyfiyyətini aşağı salan əsas amillərdən birinə çevrilir.
Tibbi dildə “görmə itiliyinin azalması” kimi xarakterizə olunan bu vəziyyət, həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə fərqli formalarda qarşımıza çıxa bilər.
Göz zəifliyi olduğunu göstərən əlamətlər
Göz zəifliyi birdən-birə başlaya bildiyi kimi, illər ərzində tədricən də inkişaf edə bilər. Bir çox xəstə görmə qabiliyyətinin zəiflədiyini yalnız göz müayinəsindən sonra dərk edir. Lakin bədənimiz bizə müəyyən siqnallar göndərir.
Budur ən çox rast gəlinən göz zəifliyi əlamətləri:
1. Bulanıq görmə (uzağı və ya yaxını)
Bulanıq görmə göz zəifliyinin ən birincili və ən çox yayılmış göstəricisidir. Əgər siz yol nişanlarını oxumaqda çətinlik çəkirsinizsə (miyopiya) və ya kitab oxuyarkən hərflər bir-birinə qarışırsa (hipermetropiya/presbiopiya), bu, gözlərinizdə refraksiya pozğunluğunun olduğundan xəbər verir.
2. Tez-tez baş ağrıları
Gözlər obyektə fokuslanmaq üçün həddindən artıq gərginləşdikdə, bu gərginlik alın və gicgah nahiyələrində ağrılara səbəb olur. Xüsusilə iş gününün sonunda və ya uzun müddət kompüter arxasında oturduqdan sonra yaranan baş ağrıları görmə problemləri ilə birbaşa əlaqəli ola bilər.
3. Gözləri qıyaraq baxmaq
Bir şeyi daha aydın görmək üçün gözləri qıymaq, gözün işığı torlu qişaya (retina) daha yaxşı fokuslamaq cəhdidir. Əgər uşağınız və ya siz özünüz mütəmadi olaraq gözlərinizi qıyırsınızsa, bu, mütləq oftalmoloji müayinə tələb edən bir haldır.
4. Göz yorğunluğu və yanma hissi
“Astenopiya” adlanan bu vəziyyət, gözlərin həddindən artıq yüklənməsi nəticəsində yaranır. Gözlərdə ağırlıq, sulanma, qızartı və ya sanki gözün içinə “qum tökülmüş” kimi hiss olunması göz zəifliyinin əlamətləri arasındadır.
5. Gecə görməsinin zəifləməsi
Xüsusilə sükan arxasında olarkən, zəif işıq şəraitində ətrafı seçməkdə çətinlik çəkmək və ya işıqların ətrafında halələr görmək gözün daxili strukturunda (məsələn, katarakta və ya gecə korluğu) dəyişikliklərin başladığını göstərə bilər.
Göz zəifliyinin əsas səbəbləri
Göz zəifliyi yalnız yaşla bağlı deyil, bir çox daxili və xarici amillərdən qaynaqlana bilər:
Genetika: Valideynlərdə eynək istifadəsi varsa, uşaqlarda göz zəifliyi riski daha yüksəkdir.
Rəqəmsal Gərginlik: Gün ərzində 4-5 saatdan çox telefona və ya kompüterə baxmaq “Kompüter Görmə Sindromu”na yol açır.
Yanlış İşıqlandırma: Çox parlaq və ya çox qaranlıq mühitdə işləmək göz əzələlərini yorur.
Sistemi Xəstəliklər: Şəkərli diabet (diabetik retinopatiya) və yüksək qan təzyiqi göz damarlarına ciddi zərər verə bilər.
Qidalanma Çatışmazlığı: A, C, E vitaminləri və sink kimi mineralların azlığı görmə funksiyasına mənfi təsir edir.
Uşaqlarda göz zəifliyi: Valideynlər nəyə diqqət etməli?
Uşaqlar çox vaxt görmələrinin zəif olduğunu ifadə edə bilmirlər, çünki onlar dünyanı həmişə belə gördüklərini düşünürlər. Valideynlər aşağıdakı davranışlara diqqət yetirməlidir:
Televizora çox yaxından baxmaq.
Kitab oxuyarkən sətirləri itirmək və ya barmaqla izləmək.
Dərslərdə diqqət dağınıqlığı (lövhəni görə bilmədiyi üçün).
Gözləri tez-tez ovuşdurmaq.
Vacib qeyd: Uşaqlarda vaxtında aşkar edilməyən göz zəifliyi “tənbəl göz” (ambliopiya) probleminə çevrilə bilər ki, bunun da müalicəsi yaş artdıqca çətinləşir.
Göz zəifliyinin müalicəsi
Müasir oftalmologiya göz zəifliyini aradan qaldırmaq üçün geniş imkanlar təqdim edir:
Eynəklər və Kontakt Linzalar: Ən sadə və effektiv üsuldur. Refraksiya pozğunluqlarını (miyopiya, hipermetropiya, astiqmatizm) korreksiya edir.
Eksimer Lazer Cərrahiyyəsi: Eynəkdən tamamilə qurtulmaq istəyənlər üçün uyğun olan, buynuz qişanın formasını dəyişdirən qalıcı üsuldur.
Göz Daxili Linzalar: Yüksək dərəcəli zəifliklərdə və ya katarakta zamanı istifadə olunur.
Dərman Müalicəsi: Vitamin kompleksləri və göz damcıları daha çox göz yorğunluğunu və quruluğunu aradan qaldırmaq üçün təyin edilir.
Göz sağlamlığını qorumaq üçün 5 qızıl qayda
Mütəmadi Müayinə: Heç bir şikayətiniz olmasa belə, ildə bir dəfə oftalmoloq müayinəsindən keçin.
Günəş Eynəyi İstifadə Edin: Ultrabənövşəyi şüalar katarakta və makula degenerasiyası riskini artırır. Keyfiyyətli, UV qorumalı eynəklərdən istifadə edin.
Düzgün İşıqlandırma: Oxu və iş sahənizdə işığın sol tərəfdən və kifayət qədər parlaq olmasına diqqət yetirin.
Ekran Məsafəsi: Monitorla gözləriniz arasında ən azı 50-60 sm məsafə saxlayın.
Siqaretdən İmtina Edin: Siqaret çəkmək göz damarlarının sklerozuna və görmə sinirinin zədələnməsinə səbəb olur.
Göz zəifliyi haqqında tez-tez verilən suallar
1. Göz zəifliyi irsi ola bilərmi?
Bəli, genetik faktor göz strukturunun formalaşmasında böyük rol oynayır. Əgər ailə üzvlərində yüksək dərəcəli görmə qüsuru varsa, digər üzvlərin də mütəmadi müayinədən keçməsi şərtdir.
2. Kontakt linzalar gözü daha da zəiflədir?
Xeyr, düzgün seçilmiş və gigiyenik qaydalara uyğun istifadə edilən kontakt linzalar gözü zəiflətmir. Əksinə, onlar görmə keyfiyyətini artıraraq gözün daha rahat fokuslanmasına kömək edir.
3. Göz zəifliyi öz-özünə keçib gedə bilərmi?
Təəssüf ki, refraksiya pozğunluqları (uzağı və yaxını görmə problemləri) öz-özünə sağalmır. Yaşla əlaqədar bəzi dəyişikliklər ola bilər, lakin peşəkar müdaxilə olmadan görmənin bərpası qeyri-mümkündür.
Bu məqalə yalnız məlumatlandırma xarakteri daşıyır. Müalicə və qiymət detalları üçün mütləq həkiminizlə fərdi şəkildə məsləhətləşin.
